Kỳ 2: QUAN ĐIỂM CHIẾN LƯỢC CỦA CÁC BẬC THẦY

(Các danh thủ tiền bối của cờ Vua ở từng thời kỳ đều có những quan điểm rất khác nhau về tư tưởng chiến lược, công hay thủ, cấp hay hoãn, nhìn việc hay nhìn người v.v… tạo cho cờ Vua một không khí sôi động đặc sắc. Dù quan điểm của họ đắc thế hay lỗi thời cũng đều đáng được trân trọng. Kỳ 2 này, mình sẽ kể ra một số danh thủ trong làng cờ Vua thế giới cùng với các quan điểm chiến lược của họ – tieunhulai)

Từ giữa cho đến cuối thế kỷ 19, cờ Vua đã phát triển mạnh ở châu Âu và châu Mỹ, nhiều kỳ thủ tài hoa xuất hiện, nổi bật lên có Anđecxơn, Meophi, Xtauntôn, Xuketor… Và như vậy dĩ nhiên người ta nghĩ đến những cuộc đấu quốc tế để chọn người chơi cờ giỏi nhất thế giới.

Điều khó khăn là làm thế nào để tập hợp được các nhà chơi cờ giỏi thời bấy giờ lại thi đấu với nhau cùng một lúc. Nhất là sự đi lại giữa các nước, các lục địa còn gặp nhiều trắc trở không dễ dàng thuận lợi bằng các phương tiện thuận lợi như ngày nay.

Năm 1866 diễn ra trận đấu giữa Anđecxơn và chàng trai người Tiệp Khắc (lúc đó vùng này còn gọi là đế quốc Áo Phổ) 30 tuổi tên là Vinhem Xtâynit. Vì uy tín cờ vua của Anđecxơn đang thời kỳ cực thịnh nên việc ông bị thua trận trước Xtâynit khiến dư luận không ngớt thán phục Xtâynit và coi ông là người chơi cờ mạnh nhất bấy giờ.

17 năm sau. Đến năm 1883, từ ngày 26/04 đến ngày 23/06 người ta tổ chức trận đấu quốc tế ở Luân Đôn. Mười bốn kỳ thủ mạnh nhất thời bấy giờ thi đấu với nhau, chia làm 2 vòng. Đó là trận đấu dài nhất (2 tháng) trong các trận đấu cờ ở thế kỷ 19 (trận đấu này được xem là chuẩn bị cho trận giành chức vô địch sau đó 3 năm). Kết quả cuối cùng cho biết Xuketor giành được 22 điểm dẫn đầu, Xtâynit thứ hai 19 điểm, Blecbery đứng thứ 3 với 16,5 điểm và Trigôrin 16 điểm xếp thứ tư.

Như thế sự tranh ngôi vô địch cờ Vua thế giới sẽ diễn ra giữa Xuketor và Xtâynit. So với ngày hôm nay có thể thấy việc tuyển chọn ra nhà vô địch thời ấy quá đơn giản.

Năm 1886, 20 năm sau trận Xtâynit gặp Anđecxơn, trận đấu cờ lịch sử chính thức để tranh chức vô địch thế giới được tiến hành tại Niu Oóc (Mỹ) giữa Xtâynit và Xuketor.

Trước Xtâynit các danh kỳ thời bấy giờ đều thích lấy tấn công làm chính. Các nước ra quân được triển khai khá nhanh để đưa thế trận đối chọi khốc liệt, nhằm bắt quân hoặc mau chóng chiếu hết Vua địch. Xtâynit không chơi như vậy. Ông suy nghĩ khám phá trong một thời gian dài và chính ông đã mạnh dạn “làm lại từ đầu” các quan niệm về thế trận. Trước hết ông nâng vai trò của phòng thủ lên tầm cao mới.

Ví dụ bằng nhiều ván cờ sinh động của mình ông đã chỉ cho người cùng chơi thấy rằng việc đẩy các Tốt lên cao ngay từ đầu, nhất là các Tốt ở khu vực nhập thành là một sai lầm không thể tha thứ được. Việc coi thường vai trò của Tốt và đặt chúng ở những vị trí không thích hợp sẽ làm cho thế cờ có nhiều chỗ yếu và sơ hở. Lý luận về các Tốt của ông đã được các nhà chơi cờ bấy giờ công nhận và thán phục. Cách chơi cờ của Xtâynit gọi là “chơi trận liên hoàn”. Ông nói dứt khoát:” Bất kỳ nước đi nào cũng phải có cơ sở của nó. Sự tấn công phải đúng thời cơ và có nền tảng, nghĩa là chỉ tấn công khi nào đã bố trận chặt chẽ, kín đáo và chi khi cảm thấy rõ rệt đã được lợi thế”.

Cách ra quân của ông không vội vã, rất chắc chắn, có hiệu quả và nhất là trong quá trình đó lại phát hiện được ra các sơ hở trong thế trận của đối phương. Xtâynit thực hiện di chuyển quân trên bàn cờ theo kiểu “tằm ăn rỗi”, dần dần lấn thế trận đối phương. Ông nói: “Gom góp các ưu thế nhỏ sẽ đem lại một ưu thế đáng kể” Ở ông ít có sự mạo hiểm, thí quân gay gắt hoặc những nước đi bất ngờ gây choáng váng cho đối phương.

Với lý thuyết của mình ông được đánh giá là nhà cải cách lớn về cờ Vua thời bấy giờ.

Chúng ta hãy quay lại trận đấu giành chức vô địch thế giới đầu tiên năm 1886 giữa Xtâynit và Xuketor. Ngày nay còn giữ lại một bài báo, đăng trên tạp chí cờ Vua có tiếng ở Mỹ lúc đó là International Chess Magazine viết về trận đấu: “Đã thành lập một uỷ ban đặc trách của câu lạc bộ cờ Vua Mahattan nhằm hoàn thiện một cách hết sức kỹ càng mọi công việc nhỏ nhất của trận đấu này. Mấy ngàn tờ in chương trình và những điều liên quan đến trận đấu này đã được đem ra phân phát. Hai kỳ thủ sẽ thi đấu ở cái bàn mày trước đó nhà chơi cờ thiên tài Pôn Moophi đã từng chơi. Ngài Mekendi sao lại các nước đi của 2 kỳ thủ lên một bàn cờ lớn treo trên tường. Ngay lập tức nứơc đi này được truyền tới các câu lạc bộ cờ Vua ở Mỹ và đồng thời truyền ngay tới Luân Đôn”.

Vào cuộc bất chấp mọi sách vở của Xtâynit, Xuketor cứ việc chơi theo phong cách riêng của mình và đã gây cho nhà cải cách lớn lúc bấy giờ một phen hú vía. Trong năm ván đầu, Xuketor đã đánh thắng Xtâynit liền một lèo với tỷ số 4-1.

Cũng may mà Xtâynit không nản chí. Ông tin rằng lòng kiên trì và tính chính xác của lý thuyết sẽ giúp ông đi đến thắng lợi. Dần dần ông nhận ra phong cách, điểm mạnh, yếu của đối phương. Các ván sau đó, ông chơi chậm song không sơ hở. Trong 10 ván tiếp đó ông thắng lại 9 ván và chỉ thua 1 ván duy nhất (không kể 5 ván hoà). Tỷ số cuối cùng là 10-5. Tỷ số xứng đáng để ông trở thành nhà vô địch thế giới đầu tiên về cờ Vua , được các nhà chơi cờ trên thế giới công nhận. Điều đó chứng minh rằng lý thuyết cờ của ông là lý thuyết tiên tiến thời bấy giờ. Về trận đấu này kiện tướng Kotop đã đánh giá: “Nó đã đánh dấu sự chấm dứt của một thời kỳ cũ và mở ra một thời kỳ mới”.

Sau sự kiện đáng ghi nhớ đó, các danh thủ lại chia tay nhau mỗi người mỗi ngả. Tất cả nhìn nhận trận đấu để chọn người xứng đáng trao vòng nguyệt quế là một thành công. Tuy nhiên một số vấn đề được đặt ra: Nhà vô địch sẽ giữ danh hiệu này trong bao nhiêu lâu? Các trận đấu để chọn người người tranh chức vô địch sẽ tiến hành theo thể thức nào?

Thời bấy giờ chưa có tổ chức nào về cờ Vua đứng ra tổ chức cho những công việc như vậy. Cuối cùng người ta đành phó mặc cho nhà vô địch. Xtâynit được thông báo rằng, chọn ai là đấu thủ để tranh chức vô địch là tuỳ ông.

Xtâynit đã chọn danh thủ cao cờ nhất thời bấy giờ làm đối thủ của mình. Đó là Trigôrin (1850-1909), nhà chơi cờ lừng danh người Nga. Trigôrin đã viết nhiều tác phẩm xuất sắc về lý thuyết cờ Vua. Mặc dù trẻ hơn Xtâynit 14 tuổi nhưng cuộc tranh luận giữa họ đã trở thành sự kiện nổi bật lúc bấy giờ.

(Visited 13 times, 1 visits today)